Chińska architektura, czyli ważny element kultury Chin

Chińska architektura to jedne z ważniejszych rodzajów budownictwa na świecie. Przede wszystkim ze względu na wiek, ale również ze względu na jej unikatowość. Jak się zapewne spodziewacie, w obrębie Państwa Środka możemy wyróżnić kilka lokalnych stylów architektonicznych.

chińska architektura - dach

Cechy charakterystyczne

Elementami, które wyróżniają chińską architekturę, są przede wszystkim takie elementy jak symetria, ogrodzenie, hierarchia oraz horyzontalność i nawiązanie do filozofii. Jak to zazwyczaj w kulturze Chin bywa, wiele elementów ma znaczenie symboliczne, dlatego teraz krótko postaramy się opisać poszczególne z nich. 

Symetria

Chińska architektura charakteryzuje się symetrią, która ma oznaczać balans. Jest to naprawdę nierozerwalny element budownictwa Państwa Środka. Możecie to dostrzec zarówno w olbrzymich kompleksach pałacowych (np. Zakazane Miasto), jak i w zwykłych wiejskich domkach. Na głównym planie zawsze znajduje się najważniejszy budynek, później dobudowywane są kolejne, po obu jego stronach, tak, aby zachować symetrię. 

Ciekawe jest za to planowanie chińskich ogrodów, które w przeciwieństwie do budynków są asymetryczne. Dlaczego? Aby człowiek mógł poczuć się, że żyje zgodnie z naturą. Bowiem tam nic nie jest symetryczne 🙂 

symetria - chińska architektura

Ogrodzenie z budynków

Jeśli przyglądaliście się kiedyś chińskim budynkom, mogliście spostrzec, że większość z nich tworzy takie jakby ogrodzenie. Często “wewnątrz” znajduje się otwarta przestrzeń. Może ona przybierać dwie formy.

Pierwsza z nich to podwórko (院). Jest to najpopularniejszy rodzaj przestrzeni wewnątrz budynków, jaki będziecie mogli zauważyć w chińskiej architekturze. To jest właśnie ta pusta przestrzeń, którą otaczają budynki, tworząc ogrodzenie.

Drugim typem są “podniebne studnie” (天井). Występują one głównie w południowych stylach architektonicznych. Jest to bardziej zamknięte podwórko, które tworzą ciasno ułożone budynki, zostawiając jedynie niewielką przestrzeń na niebo pomiędzy dachami. 

Hierarchia

Nawiązuje ona trochę do symetrii, ponieważ jak wcześniej wspomniałyśmy to właśnie w stosunku do najważniejszego budynku, jest ona tworzona. Budynki, których drzwi skierowane są w kierunku frontu nieruchomości, uważane są za najważniejsze. 

Te z nich, które skierowane są na południe, na tylnych częściach działki, przeznaczone są dla starszych członków rodziny. Budynki na wschodzie i zachodzie zamieszkują młodsi członkowie rodziny, natomiast te bliżej frontu przeznaczone są dla służby.

chińska architektura

Horyzontalność

W tradycyjnej chińskiej architekturze nie liczyła się wysokość budynku, tylko jego szerokość. Te z nich, które były zbyt wysokie, uznawane były po prostu za brzydkie, dlatego generalnie unikano takiej zabudowy. Dzięki takiemu projektowaniu przestrzeni (stawianie na szerokość, nie na wysokość), bawiąc się skalą, Chińczycy osiągali efekt podziwu u wszystkich odwiedzających posiadłości.

Nawiązanie do filozofii

Chodzi o chińską filozofię wuxing (五行), która mówi o pięciu elementach: ogniu, wodzie, drewnie, metalu i ziemi. Opisuje ona interakcje i związki pomiędzy występującymi zjawiskami. Jego częścią jest feng shui, które właśnie wspólnie z taoizmem stanowią istotny element w architekturze Państwa Środka. Ważne są tutaj takie elementy jak talizmany i symbole dobrej fortuny: 

  • Menshen, czyli para bogów, którzy naklejani są na drzwi wejściowe i mają odstraszać złe duchy
  • Fu Lu Shou (lub też Sanxing), czyli trójca bóstw gwiezdnych według wierzeń ludowych. Fuxing to bóg szczęścia, Luxing bóg długowieczności, natomiast Luxing bóg kariery.
  • Zwierzęta i owoce symbolizujące szczęście. 

Temat ten jest tak obszerny, że na pewno nawiążemy do niego w osobnym artykule. 

Menshen

Typy zabudowań

W architekturze chińskiej możemy wyróżnić trzy, główne typy zabudowań. Są to budynki mieszkalne, codziennego użytku, budynki cesarskie oraz religijne. 

Budynki mieszkalne, codziennego użytku

Głównym materiałem budowlanym było drewno. Z tego też powodu, niestety nie mamy wielu dostępnych, oryginalnych przykładów budynków mieszkalnych z tamtego okresu. Ale nic straconego, ponieważ nawet te domy, które budowane były na początku XX wieku, są bardzo zbliżone w swojej konstrukcji do tych dawnych. 

Możemy tu zauważyć pewną powtarzalność. A mianowicie w centralnym punkcie mieściła się świątynia dla bóstw i przodków, o jej dwóch stronach były sypialnie dla starszych, a w skrzydłach budynków znajdowały się sypialnie młodszych członków rodziny. Obok nich były takie miejsca jak jadalnia, salon, kuchnia. 

 

Budynki cesarskie

Niektóre cechy architektoniczne przeznaczone były tylko i wyłącznie dla budynków cesarza Chin. Jednym z takich przykładów jest żółty kolor płytek dachowych. Jest to typowy kolor przeznaczony dla władcy Państwa Środka. Za to kolumny oraz ściany są zazwyczaj w kolorze czerwonym, natomiast czerń to kolor przeznaczony często dla pagód. 

Ciekawostką jest, że tak popularny smok z pięcioma szponami używany był do dekoracji belek, filarów czy drzwi, jednak nigdy nie był użyty do dekoracji dachów w cesarskich budynkach. 

chińska architektura - cesarz

Budynki religijne

Chińska architektura buddyjska jest bardzo zbliżona do stylu cesarskiego. Na początku znajduje się hala, w której umieszczone są posągi Czterech Niebiańskich Królów, za nią znajduje się budynek z posągami Buddy, natomiast cele mnichów i zakonnic znajdują się po ich dwóch stronach. 

W taoizmie natomiast używa się stylu budynków mieszkalnych. Tutaj dominują zasady feng shui, czyli główne wejście znajduje się z boku. W religii tej główne bóstwo stoi na środku budynku, natomiast mniejsze ustawia się z tyłu sali i na jej bokach. 

chińska świątynia

Ważne elementy w chińskiej architekturze

Dach

W tradycyjnej chińskiej architekturze nie spotkamy płaskich dachów. Są one zazwyczaj wygięte, wykończone wierzchołkami, które są bardzo ładnie zdobione. Wszystko ma tutaj oczywiście swoją symbolikę, poczynając od koloru dachówki, przez materiał budowlany po użyte dekoracje. 

chiński dach

Kolumny

Huabiao, czyli dekoracyjne kolumny są często spotykanym elementem architektury Państwa Środka. Na początku były to drewniane drogowskazy. Z czasem zaczęto budować je z kamienia. Wtedy też, zaczęły pełnić funkcję czysto ozdobną. Stawiano je przede wszystkim przed pałacami. 

chińska kolumna huabiao

Figury zwierząt

Bardzo często spotkacie ustawione figury różnych zwierząt przy budynkach zarówno prywatnych, jak i państwowych. Chociaż największą popularnością cieszą się lwy, które są jednym z symboli kulturowych Państwa Środka. Tutaj również ogromną rolę odgrywa symbolika. 

chiński lew

Kadzielnice

O dziwo kadzielnice możecie spotkać nie tylko przed świątyniami! Chociaż oczywiście tam występują najczęściej. W Chinach jednak zwyczaj stawiania ich zaimplementowano również w wielu pałacach, czy nawet parkach! 

chińska kadzielnica

Mamy nadzieję, że powyższy artykuł przybliżył Wam chociaż trochę temat chińskiej architektury. Jest to przedsmak, namiastka tego tematu, ale uważamy, że warto trochę wiedzieć na ten temat wyjeżdżając do Państwa Środka. 🙂 

Bibliografia:

Wikipedia eng

Wilipedia pl

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *