Dynastia Zhou – najdłużej panująca w Chinach

Dynastia Zhou (周朝) to najdłużej trwająca dynastia w historii Chin. Okres jej panowania przypada na lata 1045 p.n.e. – 256 p.n.e. Podczas ich władzy w Państwie Środka rozpoczęła się epoka żelaza, co skutkowało rozwojem na wielu polach – w rolnictwie, rzemiośle i handlu. Jak wyglądały jej początki, jakie wydarzenia były przełomowe i co spowodowało zakończenie panowania dynastii? 

Dynastia Zhou w skrócie

Po przejęciu władzy przez króla Wu rozpoczął się okres panowania dynastii Zhou. Początkowo ekspansja i liczne podboje skutkowały jedynie utworzeniem niewielkich państewek na terenie Chin, a nie jednolitego kraju. 

Panowanie Dynastii Zhou możemy podzielić na 2 okresy. Pierwszym z nich jest czas panowania Zachodniej Dynastii Zhou, która z czasem płynnie przeszła we Wschodnią Dynastię.

Mandat Niebios

Mówiąc o Dynastii Zhou, nie możemy nie wspomnieć o Mandacie Niebios. Mówi on o tym, że każdy kolejny władca Państwa Środka, aby móc rządzić krajem, musi mieć poparcie Niebios. Według tej filozofii każdy sprawiedliwy, moralny i dbający o swój lud władca zasługuje na poparcie. Jednak dotyczy to nie tylko pojedynczego władcy, ale również całej dynastii. Dodatkowo Niebiosa mogą wycofać swój mandat, jeśli stwierdzą, że na tronie zasiada nieodpowiednia osoba. 

Pojęcie Mandatu Niebios po raz pierwszy było zastosowane właśnie po przejęciu władzy przez Dynastię Zhou. Dzięki temu wyjaśniono słuszność zmiany i obalenia Dynastii Shang.

Zachodnia Dynastia Zhou
By Philg88 – Own work, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=12118321

Zachodnia Dynastia Zhou

W czasie panowania Dynastii Zachodniej wykształcił się tzw. chiński feudalizm (fēngjiàn 封建). Jednak zasady fengjian były zupełnie inne niż w krajach zachodnich. Ziemia w Państwie Środka była nadawana członkom rodziny panującej. Wymagane było również posłuszeństwo wobec władcy. 

Tak jak opisałyśmy wcześniej, Dynastia Zhou argumentowała słuszność swojego objęcia tronu Mandatem Niebios. Jednakże badania historyków wskazują, że czas panowania Zhou był jednym z bardziej barbarzyńskich okresów w historii Chin. Na Dworze Zhou nie znaleziono żadnych dokumentów związanych z m.in. etykietą dworską, kaligrafią. Co w okresie Dynastii Shang było normą. 

Po śmierci króla You zebrało się konklawe, które wybrało jako następcę Króla Ping. Wtedy też stolicę przeniesiono na wschód do Wangcheng oraz rozpoczął się okres panowania Wschodniej Dynastii Zhou.

Dynastia Zachodnia Zhou

Wschodnia Dynastia Zhou

Okres panowania Wschodniej Dynastii Zhou charakteryzuje się rozwojem myśli filozoficznej oraz rozpoczęciem epoki żelaza w Chinach. Wynalezienie żelaza skutkowało ogromnym rozwojem rolnictwa, wzrosła też liczba ludności. Wszystko to poskutkowało walkami o ziemie pomiędzy wasalami. Wymyślony przez Zhou system patriarchalny już dłużej nie był w stanie się dostosowywać do panujących warunków w kraju. Ludzie stawali się równi, a granice między szlachtą a cywilami znikały. 

Panowanie Wschodniej Dynastii możemy podzielić na dwa okresy: Okres Wiosen i Jesieni oraz Okres Walczących Królestw. 

Wschodnia Dynastia Zhou
By SY – Own work, CC BY-SA 4.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=60798682

Okres Wiosen i Jesieni

Królestwo Zhou było podzielone na wiele lenn i królestw. Struktura polityczna była dosyć luźna, więc przedstawiciele najważniejszych i najsłabszych lenn spotkali się, aby omówić najważniejsze problemy i ustalenia. W tym czasie pograniczne państwa zwiększały swoją siłę i ekspansję. Był to okres wielu rywalizacji i wojen.

Władza Zhou nad poszczególnymi krajami feudalnymi zaczęła słabnąć. Właściciele ziemscy otrzymywali władzę regionalną, przez co przeciwstawiali się dworowi królewskiemu i toczyli wojny między sobą. Stopniowy podział Jin, jednego z najpotężniejszych stanów, oznaczał koniec Wiosny i Jesieni oraz początek okresu Walczących Królestw.

Dynastia Wschodnia Zhou

Sto Szkół

Początek Okresu Wiosen i Jesieni to również początek rozwoju kluczowych chińskich filozofii, szkół myślenia i religii. To właśnie w tym czasie swoją działalność rozpoczęli Konfucjusz, Sun Tzu i Lao Tzu.

Konfucjusz urodził się w stanie Lu, w mieście Qufu. Nauczał on o tym, jak ważny jest porządek społeczny, podkreślał znaczenie życzliwości, prawości, przyzwoitości. Mówił o tym, że każdy powinien znać swoje miejsce w społeczeństwie. 

Miejsce narodzenia Sun Tzu nie jest do końca znane. Historycy podejrzewają, że przyszedł on na świat w stanie Qi lub Wu. Jego filozofia życia odbiegała od konfucjańskiej. Sun Tzu bardziej przejmował się wojną niż pokojem. To właśnie jemu przypisuje się znany na całym świecie podręcznik “Sztuka wojny”. W późniejszym czasie Sun Tzu miał służyć jako generał i strateg Króla Wu.

Lao Tzu to przedstawiciel trzeciego nurtu filozoficznego. W przeciwieństwie do Konfucjusza i Sun Tzu to Lao Tzu szukał inspiracji w tym co niematerialne. Jest on założycielem taoizmu, czyli chińskiej filozofii, która w skrócie zakłada osiągnięcie harmonii przez człowieka, jeśli ten będzie podążał za drogą.  

Okres Walczących Królestw

O drugim okresie panowania Wschodniej Dynastii Zhou, czyli o Okresie Walczących Królestw napisałyśmy osobny artykuł. W skrócie jedna przedstawimy Wam, co się w tym czasie wydarzyło w Państwie Środka. 

Królowie mieli kłopot z utrzymaniem  siły militarnej, a Lennicy nie czując się zagrożeni, przestawali płacić  daninę.  Nastąpił czas chaosu i walk pomiędzy Lennikami. Wykształciło się 5 dominujących Państw: Qin,  Yan, Chu i Jin.  Jednak ciągła rywalizacja i zacięte walki spowodowały rozpad królestwa Jin, na państwa Zhao, Wei i Han – tym samym ustanawiając początek Okresu Walczących Królestw.

Po rozpadzie Jin, wszystkie 7 królestw toczyło między sobą walki. Pobudzeniu militarnemu nie było końca. Ostatecznie jednak państwo Qin wygrało starcie i pod swoim panowaniem złączyło Chiny, kończąc Okres Walczących Państw i rządy Dynastii Zhou.

Bibliografia:

New World Encyclopedia

China Highlights

Wikipedia

The Culture Trip

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *