Puyi – Ostatni Cesarz Chin

1945 rok był okresem przełomowym, zarówno dla Polski, jak i Chin. W Polsce nastał czas radości po zakończonej II wojnie światowej, w Państwie Środka dobiegły końca marionetkowe rządy ostatniego cesarza Chin – Aisin Gioro Puyi. Tym samym dynastia Qing, po 268 latach panowania, zakończyła okres cesarskich Chin.
Kim był Ostatni Cesarz Chin?

Zaledwie w wieku 2 lat, Aisin Gioro Puyi został wybrany przez cesarzową wdowę Cixi  na cesarza. Samo sprowadzenie chłopca na dwór cesarski było trudnym przeżyciem. Wieczorem 13 listopada 1908 roku grupa eunuchów i gwardzistów na czele z pałacowym szambelanem udała się pałacu Północnego w Pekinie, by zakomunikować, że syn księcia Chuna zostanie nowym cesarzem. Chłopiec płakał, krzyczał i stawiał opór. Ostatecznie jednak siłą został zabrany na dwór cesarski. By go uspokoić pozwolono, aby towarzyszyła mu niania, oczywiście zaraz po dotarciu do Zakazanego Miasta zabrano go do cesarzowej wdowy.    

Pierwsze rządy

Niecały miesiąc później nastał czas koronacji w Pawilonie Najwyższej Harmonii. Puyi został wniesiony na Smoczy Tron przez swojego ojca, księcia Chuna, który wtedy sprawował funkcję regenta. Chłopiec bardzo szybko się nauczył wykorzystywać władzę. Dorośli ludzie, jakimi się otaczał, nie mieli wpływu na jego wychowanie i zdyscyplinowanie, ludzie klękali na jego widok i spuszczali wzrok. Poczucie ogromnej władzy narastało w chłopcu coraz bardziej. Pozwalał sobie na bicie i chłostanie eunuchów, wspomina się także, że strzelał do nich z wiatrówki. Jednemu z nich, w podziękowaniu za dobrze wykonany pokaz kukiełkowy chciał przekazać ciasto z opiłkami żelaza.

W książce Edwarda Behra ,,The Last Emperor” sam Puyi powiedział o sobie tak: „Biczowanie eunuchów było częścią mojej codziennej rutyny. Moje okrucieństwo i zamiłowanie do sprawowania władzy były już zbyt mocno nastawione, aby perswazja wywarła na mnie jakikolwiek wpływ”. 

Jedyną osobą, zdolną do zmian decyzji Puyi była jego opiekunka Wang Wen-Chao. Opiekowała się nim, do momentu aż skończył 8 lat, po tym czasie została wydalona z Zakazanego Miasta na polecenie cesarzowej wdowy Longyu. 

W wieku 13 lat Puyi ponownie zobaczył swoją rodzinę. Zakładano, że Puyi i jego o rok młodszy brat, Pujie staną się kompanami do zabawy. Niestety czar prysł kiedy to cesarz zauważył, że jego brat ubrany jest w żółte szaty. Uważał, że kolor należący do dynastii Qing jest zarezerwowany jedynie dla cesarza, co nie było prawdą, ponieważ używać go mogli wszyscy członkowie dynastii. 

Abdykacja

Rządy Puyi nie trwały długo. Po 3 latach od koronacji w Państwie zaczęły się konflikty. W 1911  roku wybuchło powstanie w dolinie rzeki Jangcy, które spotkało się z wielkim poparciem chłopów. Powstańcy parli naprzód, zajmując tereny Szanghaju i Kantonu. Nacisk na władzę był tak silny, że rok później został zdetronizowany przez Yuan Shikaia, powiernika cesarzowej wdowy. 

Pierwotnie plan zakładał objęcie władzy przez Yuana, czego dokonał w 1915 roku,  a z Puyi zrobienie stróża Zakazanego Miasta. Powszechny sprzeciw przyczynił się do abdykacji Yuana i przywrócenia Puyi na tron, na uwaga – 12 dni.  

Niedługo później nastąpił zamach stanu (1924) a Puyi odebrano wszystkie przywileje, zniżając go do poziomu zwykłego obywatela Chin i wyrzucając z Zakazanego Miasta. Dzięki pomocy Japończyków dostał się do Tianjin, gdzie rezydował kilka lat. Po tym okresie Puyi wyraził chęć ponownego objęcia władzy.  Incydent w Mukuden rozpoczął działania wojenne, mające na celu podbicie całej Mandżurii i ustanowienie Puyi na czele państwa Mandżukuo. 

W 1937 r. wybuchła wojna chińsko-japońska, a cesarz pozostawał w coraz większym konflikcie ze własną ojczyzną.  Japonia poniosła klęskę, a Puyi po raz 3 abdykował.  Rosjanie internowali go na Syberię, do ośrodka uzdrowiskowego. Po 5 latach, w ramach współpracy chińsko-radzieckiej  trafił w ręce chińskich władz. 

Na polecenie Mao Zedonga trafił na 9 lat  do więzienia na reedukację.  Następnie już jako zwykły obywatel podjął pracę jako ogrodnik w kompleksie botanicznym w Pekinie oraz jako sprzedawca biletów do obiektu. Chcąc pomóc a może i upokorzyć ,,syna niebios” chińskie władze zaproponowały mu pracę archiwisty, by ostatnie lata spędził na archiwizowaniu dokumentacji Zakazanego Miasta powstałej za jego panowania.  

 Zmarł w wieku 61 lat, po 3 latach zmagania się z chorobą nowotworową.  

Puyi
Mao Zedong i Puyi.

Ciekawostki o ostatnim cesarzu Chin

  1. Puyi był jedynym cesarzem, który został zdetronizowany 3 razy (1912, 1917, 1945).
  2. Był najmłodszym cesarzem Chin, który w wieku 2 lat przejął władzę.
  3. Abdykacja Puyi zakończyła okres cesarskich Chin, które trwały ponad 2 tysiące lat.
  4. Jako jedyny cesarz uczył się angielskiego i używał przybranego imienia Henry, które wybrał z listy angielskich królów przekazanej mu przez jego nauczyciela języka angielskiego, Szkota Reginalda Johnstona. Tym samym porzucił cesarskie szaty na rzecz zachodnich garniturów.
  5. Panowanie Puyi było dość kontrowersyjne, dlatego też zyskał kilka tytułów:
    „Ostatni cesarz – 末代 皇帝”,
    „Ostatnim cesarzem dynastii Qing – :清末 帝”
    „Przekupiony cesarz – 遜 帝”
    „Uchylony cesarz – 废帝”
  6. Był również pierwszym cesarzem, który się rozwiódł i w dodatku dwukrotnie.
  7. Z cesarza Chin stał się zwykłym ogrodnikiem i sprzedawcą biletów w ogrodzie botanicznym. Ostatnie 8 lat życia spędził jako zwykły obywatel Chińskiej Republiki Ludowej.
  8. Jego osoba stała się inspiracją do nakręcenia filmu ,,Ostatni cesarz”, który zdobył aż 9 Oscarów. 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *