Rewolucja kulturalna – czarne karty chińskiej historii

Są takie momenty w historii, do których ludzie nie chcą wracać. W przypadku Chin są to lata Wielkiego Skoku Naprzód oraz Rewolucji Kulturalnej. Wydarzenia te pochłonęły miliony ofiar, w nierównej walce pomiędzy władzą a ludnością. Straty materialne były ogromne, natomiast moralne niezliczone.

O tym, czym była rewolucja kulturalna, w wyniku jakich działań się pojawiła, kto ją zapoczątkował i jaki miała cel, opiszemy w tym poście. 

 Tło rewolucji kulturalnej

Wielki Skok Naprzód, który trwał 4 lata (1958-1962), pochłonął dziesiątki milionów ludzi. Ten wielki eksperyment Mao zakładał szybką przemianę zachowanych, rolniczych Chin w nowoczesne zindustrializowane państwo. W rzeczywistości jednak zakończył się klęską głodową oraz załamaniem gospodarczym Chin. 

Mao zdając sobie sprawę z zachwiania swojego autorytetu oraz rosnącej ilości wrogów, ogłosił rewolucję kulturalną, której głównym celem było wyeliminowanie elementów burżuazyjnych i kapitalistycznych z kraju. W tym celu zebrał grupkę radykałów, składających się z ministra obrony Lin Bao, oraz żony Jiang Qing, którzy niewątpliwie mieli pomóc mu w przywróceniu ,,normalności“ w kraju. 

rewolucja kulturalna
Plakat propagandowy: „Niech żyje proletariacka rewolucja kulturalna” 1976 r.

O rewolucji

Za historyczny początek rewolucji kulturalnej (文革) uważa się posiedzenie Biura Politycznego Komunistycznej Partii Chin z 16 maja 1966 roku. Utworzono wówczas grupę do spraw Rewolucji Kulturalnej, która miała eliminować działaczy przeciwnych systemowi nazywanego maoizmem. 

Pomysł ten bardzo dobrze przyjął się na uczelniach, gdzie powstały oddziały Czerwonej Gwardii. Wraz z tym w placówkach pojawiły się hasła propagandowe w gazetkach, ślepo zapatrzone w działalność Mao.

18 sierpnia 1966 roku,  na Placu Tiananmen zebrało się ponad 10 milionów członków Czerwonej Gwardii, by spotkać się z Przewodniczącym. Co ciekawe,  chociaż tłum skandował w stronę Mao okrzyki poparcia,  a takich wieców było 8, to przewodniczący na żadnym z nich nie przemówił do tłumu. Podczas tego spotkania Lin Biao (jeden z najbliższych współpracowników Mao, a w 1969 roku oficjalnie wyznaczony na jego następcę) zachęcał młodzież do buntu i walki z czterema starymi ideami. Od tego momentu w Chinach zapanował całkowity chaos. 

Wywieszanie plakatów na Nanjing Road w Szanghaju. Kwiecień 1966 r.

Skutki rewolucji

Początkowym zadaniem czerwonogwardzistów było sianie propagandy, następnie zajęli się walką z czterema starymi rzeczami:  starymi ideami (旧思想), starą kulturą (旧文化), starymi zwyczajami (旧风俗) i starymi nawykami (旧习惯).

W tym okresie zniszczono zabytki, muzea, zamieniono chińską operę na rewolucyjną, odrzucono wartości pielęgnowane od wielu lat. Przez okres rewolucji chiński dorobek powoli przestawał istnieć. W samym Pekinie czerwonogwardziści zniszczyli ponad 90% zabytków. 

W kraju panował chaos polityczny, wszechobecne donosy, samosądy, brak żywności – wszystko to trwało przez cały okres panowania Mao, doprowadzając do niszczenia ludzkich istnień. Oprócz niszczenia rzeczy materialnych pozbawiono ludzi życia, często poprzedzając to okrutnymi torturami. Do najokrutniejszych scen doszło w Wuxuanie, gdzie rozcinano ludziom piersi i wyrywano serca. W dodatku dopuszczano się przypadków kanibalizmu, niezwiązanego z głodem. 

Frank Dikotter w książce ,,Rewolucja kulturalna” opisuje tę sytuację tak:

,,W rytualnym spożywaniu wrogów klasowych zachowywano hierarchię.
Przywódcy jedli serce i wątrobę, pomieszane z wieprzowiną i lokalnymi
przyprawami, zwykłym wieśniakom zaś pozwalano jedynie skubać mięso
z ramion i ud. Po tym, jak w szkole średniej poćwiartowano kilku nauczycieli,
tłum zabrał kawałki ciał w torbach, z których kapała krew. Uczniowie ugotowali
mięso w garnkach ustawionych na małych, improwizowanych ceglanych
paleniskach. Zastępca dyrektora szkolnego komitetu rewolucyjnego, który
nadzorował rzeź, został potem wyrzucony z partii, ale był dumny ze swoich
uczynków: „Kanibalizm? To było ciało właściciela ziemskiego! Ciało szpiega!”.
W późniejszym dochodzeniu wymieniono wszystkie sposoby, na jakie
w Wuxuanie zabijano ludzi, w tym „bicie, topienie, zastrzelenie, zasztyletowanie,porąbanie, ciągnięcie, krojenie żywcem, miażdżenie i powieszenie na śmierć”. 

Czerwonogwardziści umieszczają plakat na szyi mężczyzny,oskarżonego jako wróg partii, 1966 r. źródło:listyznaszegosadu.pl

Zakończenie

Tak traumatyczne przeżycia nadal żyją w chińskich sercach. W 1981 roku partia Chin oficjalnie powiedziała, że „Rewolucja kulturalna została niesłusznie rozpoczęta przez przywódców i wykorzystana przez kontrrewolucyjne klany. Co spowodowało poważne konsekwencje dla partii, kraju i ludzi”.
Niestety do dzisiaj władza Chin nie zadbała o sprawiedliwość dla ofiar oraz upamiętnienie poległych. 

Zakończenie tego krwawego okresu datuje się na 9 września 1976, kiedy to zmarł Mao Zedong. Jeszcze przed swoją śmiercią, Przewodniczący oraz Zhou Enlai wyrazili swoje poparcie dla Deng Xiaopinga, co zaskutkowało przejęciem przez niego władzy w 1977 roku i utrzymanie jej przez 20 lat. 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *