Wielki Skok Naprzód okupiony śmiercią

Polityka Mao Zedonga do dziś budzi wielkie kontrowersje. Pomimo podjęcia wielu niezrozumiałych i okrutnych reform, nadal wśród wielu Chińczyków uważany jest za prawdziwego przywódcę. Podczas swojego planu stworzenia z Państwa Środka największej gospodarki światowej, postanowił wprowadzić Wielki Skok Naprzód. Co kryje się za tą nazwą i jakie niesie za sobą skutki? O tym przeczytacie poniżej. 

Jaki był cel Wielkiego Skoku Naprzód?

Wielki Skok Naprzód to kampania gospodarcza prowadzona w latach 1958-1962. Miała ona na celu szybkie przekształcenie rolniczego państwa, w potęgę światowego przemysłu. Jednak nie był to jedyny cel. Sukces planu obaliłby również sowiecki model gospodarczy, który wykorzystywali Chińczycy do 1958 roku. Co za tym idzie, Mao mógłby pokazać, że jego podejście do gospodarki jest żywsze i skuteczniejsze. 

W ciągu maksymalnie 15 lat Państwo Środka miało zmienić się z kraju socjalistycznego w kapitalistyczny, zostawiając za swoimi plecami Anglię, czy Związek Radziecki. Jednakże 15-letni plan został podzielony na etapy, a jednym z nich był drugi Plan Pięcioletni, którego głównym założeniem był Wielki Skok Naprzód. 

Znamy już cele “wielkiej kampanii”, jakie więc podjęto działania do ich realizacji? Na początku Mao nakazał utworzenie komun ludowych. Były one na tyle samowystarczalne, że mogły angażować się we wszystkie aspekty życia na wsi – od rolnictwa, po wojsko. Według założeń miały przynieść szybki wzrost produkcji. Jednak to tylko założenia, a prawdziwe skutki były niestety tragiczne. Jednak o tym opowiemy trochę później. 

W roku 1957 Państwo Środka wydobywało 130 milionów ton węgla rocznie, a według założeń Wielkiego Skoku do 1962 miało ono wzrosnąć aż do 700 milionów ton. Pozostałe parametry znajdziecie w poniższej tabeli.

Ostatecznie plan skupiał się na dwóch podstawowych celach: kolektywizacji rolnictwa i szerzeniu industrializacji, które miały się dokonać poprzez produkcje stali i zboża. Ci bardziej radykalni przywódcy starali się prześcigać siebie nawzajem wzywając do coraz bardziej nierealnych celów. Przyświecała im idea “lepszej, szybszej, większej i tańszej produkcji”. 

Mobilizacja ludności 

Kilkaset tysięcy ekonomistów i intelektualistów nie zostało zakwalifikowanych do wzięcia udziału w planowaniu kampanii Wielkiego Skoku Naprzód. Dlaczego? Bo już wcześniej, podczas kampanii przeciwko prawicowcom zostali oni napiętnowani jako wrogowie ludu. To był najprawdopodobniej największy błąd całego przedsięwzięcia. Gdyby posłuchać głosów ekspertów, może udałoby się uniknąć śmierci wielu mmilionów osób. 

Ponieważ to wytop stali był najważniejszym punktem planu, to do niego przykładano największą wagę. W celu zwiększenia ilości jej wytwarzania wytop prowadzono w przydomowych lub przyzakładowych dymarkach. Ostatecznie jednak efekt i jakość pozyskiwanego materiału pozostawała dużo do życzenia. Tak naprawdę zamiast stali powstawało słabej jakości żeliwo. Nie nadawało się ono ani na eksport, ani do budowy. Dlatego też nie mogło przyczynić się do zwiększenia produkcji i co za tym idzie, rozwoju gospodarczego. 

Przetapiano dosłownie wszystko – klamki, narzędzia rolnicze, metalowe łyżki. Do pracy przy dymarkach zatrudniono rolników, którzy przez to nie mogli zajmować się uprawą. Z miast na wieś przerzucono w tym czasie 20 milionów ludzi, specjalnie do pracy właśnie przy produkcji chińskiej stali. 

Kolektywizacja rolnictwa

Prywatne ziemie zostały zlikwidowane, a farmerzy zostali zmuszeni do pracy na państwowych gospodarstwach rolnych. Komunistyczna Partia Pracy kontrolowała na nich dosłownie wszystko. Poczynając od alokacji zasobów, przez produkcję, po dystrybucję żywności. Szybko też wprowadzono nowy system nawadniający pola w całym kraju. Niestety wprowadzano go bez konsultacji z wyszkolonymi inżynierami. System okazał się wadliwy, co skutkowało znacznym spadkiem plonów. 

Kolejnym nieudanym pomysłem była walka z wróblami. W czasie Wielkiego Skoku zaczęto je masowo wybijać, ponieważ to właśnie je winiono za brak plonów. Jednak zmniejszenie ilości ptaków, spowodowało, że na plonach zaczęły zalegać plagi szarańczy. 

Te dwa czynniki doprowadziły do ogromnego spadku produkcji zboża, wywołując śmierć głodową u setek tysięcy osób. 

Plakat propagandowy Wielkiego Skoku Naprzód
źródło: chineseposters.net

Masowy głód

Głód szybko zaczął ogarniać cały kraj. Ludzie byli zmuszeni do zjadania kory drzew, kurzu, a nawet do aktów kanibalizmu. Farmerzy, którzy nie zdołali osiągnąć odpowiednich ilości zboża, próbowali w jakikolwiek sposób znaleźć dodatkowe porcje jedzenia. Niektórzy podjęli próby ucieczki, jednak gdy ich na tym przyłapano byli torturowani i mordowani, wraz z członkami swojej rodziny. Bito ich, okaleczano publicznie, palono żywcem, oblewano gorącą wodą. To tylko niektóre z tych okrutnych metod. Przypomnijmy, że wszystko to działo się zaledwie 60 lat temu. 

Konsekwencje i skutki

Wielki Skok Naprzód jest nazywany największą, nie-wojenną kampanią, podczas której masowo ginęli ludzie. Ilu dokładnie? Tego nie wiemy. Szacuje się jednak, że podczas zaledwie 3 lat prowadzenia planu mogło zginąć od 30 do nawet 55 milionów Chińczyków. Śmierć ta nie była tylko spowodowana głodem, lecz także wyczerpaniem, pracą ponad siły i przemocą ze strony służb. 

Kampania wprowadzona przez Mao Zedonga okazała się ogromną porażką. Poza śmiercią wielu milionów mieszkańców kraju spowodowała ona również zniszczenie tradycyjnych społeczności i sposobu życia. Rozdzieliła rodziny, wysyłając każdego z jej członków w inne miejsce pracy. Dodatkowo zniszczono ziemie uprawne przez swoje nieprzemyślane i nieskonsultowane decyzje. 

Wielki Skok Naprzód oficjalnie wstrzymano w styczniu 1961 roku. A co z Mao? Do czasu rewolucji kulturalnej został odsunięty na boczny plan. Odbudowa gospodarki do stanu sprzed Wielkiego Skoku trwała do 1965 roku. Zlikwidowano komuny ludowe, przywrócono własność prywatną ziem i skierowano część państwowych środków finansowych na zakup maszyn dla rolnictwa. 

Bibliografia:

Investopedia 

Wikipedia

Chinese Posters

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *